Harcama Hesabı
Gelir ve Nakit Akış Hesaplama Tablosu
Ay sonunda "para nereye gitti?" diyorsanız, eksik olan şey bütçe değil, nakit akış tablosudur. Bütçe planı gösterir; nakit akışı ise gerçekte olanı gösterir. İkisi arasındaki fark, para yönetiminin en öğretici kısmıdır.
Bu sayfada, tek bir tabloyla aylık gelir ve giderlerinizi görselleştirip nakit akış hesapla gelir gider mantığını kendi başınıza kurmayı adım adım anlatıyorum. Kağıt, hesap makinesi ya da basit bir tablo programı yeterli.
Nakit akışı nedir, bütçeden farkı ne?
- Bütçe: "Bu ay ne kadar harcamayı planlıyorum?"
- Nakit akışı: "Bu ay hesabıma ne girdi, hesabımdan ne çıktı?"
- Net nakit akışı: Giren para eksi çıkan para. Artı ise fazla, eksi ise açık verdiniz.
Nakit akışı zamanlamayı da içerir. Geliriniz ayın 15'inde, kira ödemeniz ayın 1'inde ise, yıllık toplamda kârlı görünseniz bile ay içinde nakit sıkışması yaşarsınız. Tablo tam olarak bunu yakalamak için var.
Adım adım nakit akış tablosu kurma
-
Bir dönem seçin. Bir takvim ayı ile başlayın. Maaşınız her ayın belli bir gününde yatıyorsa, dönemi maaş gününden bir sonraki maaş gününe kadar kurmak daha gerçekçi sonuç verir.
-
Açılış bakiyesini yazın. Dönem başında elinizde ve hesabınızda toplam ne kadar var? Nakit, vadesiz hesap ve varsa kolay çekilebilir birikim. Yatırımları ve emeklilik fonlarını buraya katmayın.
-
Tüm gelir kalemlerini listeleyin. Maaş (net), yan iş, kira geliri, faiz, düzenli destek. Her birinin yanına tahmini tarihi yazın. Düzensiz gelirler için son üç ayın ortalamasını kullanın, en iyi senaryoyu değil.
-
Sabit giderleri çıkarın. Kira, aidat, kredi ve kart asgari ödemeleri, sigorta, abonelikler, okul taksiti. Bunlar tutarı ve tarihi belli olan kalemlerdir; sabit ve değişken harcamaları ayırma alışkanlığı burada işinizi çok kolaylaştırır.
-
Değişken giderleri tahmin edin. Market, ulaşım, yemek, sağlık, giyim, eğlence. Elinizde veri yoksa bir ay boyunca harcama takibi yapıp gerçek ortalamayı bulun. Tahminle başlayabilirsiniz ama ikinci aydan itibaren gerçek rakama geçin.
-
Düzensiz giderler için aylık pay ayırın. Yıllık vergi, araç bakımı, bayram, tatil, hediye. Yıllık tutarı 12'ye bölüp her ay o kadar kenara koyun. Bu adım atlanınca tablo sürekli "beklenmeyen" giderle bozulur.
-
Tasarrufu gider satırı olarak yazın. Birikim, artan paradan yapılmaz; planlanan bir çıkış kalemidir. Acil fon ve hedef birikimlerinizi kira gibi düşünün.
-
Net akışı hesaplayın. Toplam gelir − toplam gider = net nakit akışı. Ardından: açılış bakiyesi + net akış = kapanış bakiyesi.
-
Ay içi seyri kontrol edin. Kalemleri tarihe göre sıralayıp kümülatif bakiyeyi izleyin. Herhangi bir gün bakiye sıfırın altına düşüyorsa, ödeme tarihlerini kaydırmanız veya tampon nakit tutmanız gerekiyor.
-
Ay sonunda gerçekleşeni yazın. Plan ve gerçek yan yana dursun. Fark %10'un üzerindeyse tahmininizi güncelleyin.
Örnek tablo şablonu
| Kalem |
Tür |
Tarih |
Plan |
Gerçek |
| Açılış bakiyesi |
— |
1 |
4.000 |
4.000 |
| Maaş |
Gelir |
15 |
30.000 |
30.000 |
| Yan iş |
Gelir |
Değişken |
2.000 |
1.200 |
| Kira + aidat |
Sabit gider |
1 |
12.000 |
12.000 |
| Kredi taksiti |
Sabit gider |
10 |
3.500 |
3.500 |
| Market |
Değişken gider |
Ay içi |
6.000 |
7.100 |
| Ulaşım |
Değişken gider |
Ay içi |
1.500 |
1.500 |
| Yıllık giderler payı |
Ayrılan |
15 |
1.500 |
1.500 |
| Birikim |
Ayrılan |
15 |
4.000 |
2.000 |
| Net nakit akışı |
— |
— |
+3.500 |
+1.600 |
Rakamlar örnektir; siz kendi tutarlarınızı koyun. Önemli olan yapı: gelir, sabit gider, değişken gider, ayrılan tutarlar ve net sonuç.
Tablodan çıkarılacak üç oran
- Tasarruf oranı: Ayrılan tutar ÷ net gelir. %10 iyi bir başlangıç, %20 güçlü bir hedeftir.
- Sabit gider yükü: Sabit giderler ÷ net gelir. %50'yi aştıysa esnekliğiniz azalmış demektir.
- Borç ödeme oranı: Tüm kredi ve kart ödemeleri ÷ net gelir. Yüksekse borç ödeme stratejinizi öne almanız gerekir.