Kişisel emeklilik sistemi (BES) sözleşmesi imzalamak beş dakika sürer. Doğru ürünü seçmek ise biraz hesap gerektirir. Aynı isimle satılan iki plan arasında yıllık getiri farkı ciddi olabilir; kesintiler de bunun üzerine biner. Aşağıdaki adımlar, herhangi bir danışmana ihtiyaç duymadan kendi karşılaştırmanızı yapmanız için hazırlandı.
Emekliliğe 25 yıl varsa hisse ağırlıklı fonlar, 5 yıl varsa borçlanma araçları veya para piyasası fonları daha mantıklıdır. Aynı risk grubundaki fonları karşılaştırın. Hisse fonu ile katılım fonunu yan yana koyup "şu daha iyi" demek yanıltıcıdır.
Bir şirketin 3 yıllık getirisini, diğerinin 1 yıllık getirisiyle karşılaştırmayın. 1 yıl, 3 yıl ve 5 yıl olmak üzere üç sütun açın. Kısa vadede öne çıkan fon, uzun vadede sonlarda kalabilir.
Giriş aidatı tek seferlik olabilir; onu toplam ödeme planınıza bölün. Yönetim gider kesintisi ve FTGK'yı toplayın. Elinizde "yıllık toplam maliyet" gibi tek bir sayı olsun. Karşılaştırma bu sayı üzerinden yapılır.
Kaba formül: Net getiri ≈ Fon getirisi − yıllık toplam kesinti. Brüt getirisi yüksek ama kesintisi ağır bir ürün, daha sakin görünen bir üründen geride kalabilir.
Kağıt veya basit bir tablo dosyası yeterli. Sütunlar sabit olsun, satırlara ürünleri yazın:
| Ürün / Fon | Fon türü | 1 yıl | 3 yıl | 5 yıl | Yıllık kesinti | Tahmini net |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Şirket A – Hisse | Hisse | … | … | … | … | … |
| Şirket B – Borçlanma | Kamu borçlanma | … | … | … | … | … |
| Şirket C – Katılım | Katılım | … | … | … | … | … |
Rakamları fonların resmi bilgi formlarından ve Emeklilik Gözetim Merkezi'nin yayımladığı verilerden alın. Broşürdeki pazarlama metnine değil, sayıya bakın.
Yüzde 30 getiri, enflasyon daha yüksekse reel kayıptır. Her satırın yanına "enflasyonun üstünde mi?" notu düşün. Emeklilik gibi uzun vadeli hedeflerde önemli olan tek şey reel getiridir.
Yıl içinde kaç kez fon dağılımı değiştirebiliyorsunuz? Başka şirkete aktarım için beklemeniz gereken süre nedir? Esneklik, tabloda görünmeyen ama uzun vadede işinize yarayacak bir avantaj.
Fon yöneticisi değişir, kesinti oranları güncellenir, sizin risk toleransınız da yaşla birlikte değişir. Aylık harcama takibinizi yaparken bu kontrolü de takvime ekleyin.